BANGLADEŞ – TÜRKİYE İLİŞKİLERİ




Haber Merkezi –DG- Bangladeş ile Türkiye arasındaki dostluk, tarihi ve kültürel bağları ile derinleşti. Zaman içinde bu çok yönlü ilişki iki ülkenin halklarının çıkarları için gelişti ve genişledi. Son zamanlarda Bangladeş ile Türkiye arasındaki ikili ve çok taraflı çıkarlar konusundaki siyasi anlayış ve katılımın artmasına tanık oldu. Olağanüstü ekonomik büyüme ve Bangladeş başarıları, iki ülke için sonuç odaklı bir şekilde işbirliği imkânları yarattı.

Bunun sonucu olarak Bangladeş Büyükelçisi Allama Siddiki ve Bangladeş İstanbul Başkonsolosu Mohammad Monirul İslam ile 30 Ocak 2018 tarihinde İstanbul Beyoğlu Belediye Binası Balayı Salonu'nda, Bangladeş'in çeşitli boyutlarıyla ilgili bilgi vermek üzere ikili ilişkilerin, özellikle Rohingya krizinin ardından gelişen son gelişmelere odaklanması iki bölgeye farklı alanlarda dostluk bağlarını daha da derinleştirmek için bir basın toplantısı düzenledi.

Bir Bakışta Bangladeş

Bağımsızlık Bangal Ulus’unun en büyük başarısıdır, fakat bu bir günde kazanılmamıştır. Ulus’un babası Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman, tartışmasız lider, tarihi bağımsızlığı 26 Mart 1971’de, o zaman ki Pakistan Hükümet’ine karşı yapılan birçok çıkışlar ve inişler ve uzun süren hareket ve meşru kampanya sonunda ilan etti. Nihai zafer, onun önderliğinde, dokuz uzun ay süren bağımsızlık savaşı ile başarıldı. Bangladeş’in bağımsızlığı uğruna, üç milyon cesur özgürlük savaşçısı büyük fedakârlık yaptı ve iki yüz bin kadın da masumiyetini kaybetti. Ulus için kutsal olan acı ve ıstırap ve Bangladeş halkı tarafından yapılmış fedakârlıklar ve onların kahramanlıkları ulusal gururumuzun en yüksek dönemini oluşturur.

Başbakan Sheikh Hasina liderliğindeki hükümet, insanların sosyo-ekonomik kurtuluşunu elde etmeleri ve yoksulluk ve açlık olmayan refah bir ülke yaratmak için Bağımsızlık Savaşı ruhu ve Ulus’un babası Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman’ın hayali olan Sonar Bangla’nın (Altın Bengal) inşa edilmesi doğrultusunda “Vizyon 2021”yi ilan etmiştir. Bangladeş, 2021’den önce orta gelirli bir ülke statüsü elde etmeyi ümit etmektedir. Hükümet, şimdi de 2041’e kadar gelişmiş bir ülke ’ye dönüşmesi için çalışmalara başlamıştır.

Bangladeş, Milenyum Kalkınma Hedeflerinden sonra ki “Rol Model”, başarısıyla takdir görmüştür. Bangladeş, Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini gerçekleştirmek için son derece kararlıdır.

Bangladeş Hakkında Birkaç Gerçek

Bangladeş, giderek çoğalan genç nüfus ile nüfus bakımından 8. en büyük ülkedir. Yaklaşık olarak 100 milyon kişi ekonomik bakımdan faaldir. Nüfusun % 2/3’ü 2031 yılına kadar faal kalacaktır. Böylelikle, Bangladeş, gelecek on yıllık sürede “demografik temettü” keyfini yaşamaya devam edecek.

Bangladeş’in gayri safi milli hasılası, satın alma gücü paritesine göre bugünlerde 686.59 milyar ABD doları, bu da onu 2017 yılında Dünya’nın en büyük ekonomiye sahip 32. ülkesi yapmıştır (IMF);

Bangladeş’in gayri safi milli hasılası, satın alma gücü paritesine göre 1,000 milyar ABD dolarını geçmesi bekleniyor, bu da ülkeyi 2022 yılında dünyanın en büyük ekonomiye sahip 30. ülkesi yapacaktır (Nisan 2017’de IMF).

Asya Kalkınma Bankası’na göre, Bangladeş’in ekonomisi 2016 yılında 7.1% olarak büyüdü, bu da son 30 yılda ki en hızlı büyüme.

Peş peşe son 6 yıldır Gayri Safi Milli Hasıladaki büyüme %6’ dan fazla olmuştur. Pek çok araştırmacı bu rağbetin devam edeceğini umuyor.

Değerlendirme şirketi Moody’s, Bangladeş’in büyümesinin büyük ihtimalle “dayanıklı”  kalacağını söylüyor.

Yoksulluk, 2000 yılından itibaren her yıl 2% azalmış.

Bangladeş döviz rezervleri $32 milyar (Güney Asya’da ki 2.nci büyük, Hindistan $350 milyardan fazla, Pakistan $23 milyar)

Ekonomik büyüme ile oluşturulan kaynaklar ile devletin yapmış olduğu girişimler aşağıdakiler üzerinde olumlu etkiler yapmıştır:

Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinde azalma

Nüfus büyüme oranında azalma

Çocuk ve anne ölüm oranında azalma

Yaşam düzeyi ve sağlıkta düzelme

Eğitim ve sağlıkta geliştirilmiş erişim

Gelişen bir orta sınıf vs.

Devlet girişimlerinin yanı sıra, tahminen 2,000 gelişmiş sivil toplum kuruluşu ve bunlardan küçük bir grup, Dünya’da ki bu gibi en büyük kuruluşlar arasında yer almaktadırlar.

Finansal ve sosyal katılım, Bangladeş toplumunda güçlenmiş “sosyal uyum” olarak sonuçlandı.

Dijital bağlantıya erişim ve yayılma: Son 5 yılda, yaklaşık 100 milyon kişi cep telefonu aracılığı ile bağlandı ve sadece 2 metropolde 30 milyondan fazla kişi bağlandı. Nüfusun 20% sinden fazla (30 milyon) kişi internet kullanıyor ve bu oranın 2020 yılında % 50’nin üzeri olacağı tahmin ediliyor.

Bangladeş, Hazır Giyim üretiminde dünyada 2. sırada, ayakkabı üretiminde 8. sırada yer alıyor.

Yine, dünyaca, Pirinç üretiminde 4., tatlı su balığı üretiminde 4., patates üretimde 7., karides üretiminde 9. ve sebze üretiminde de 3. sırada.

Bangladeş, 7.28% büyüme oranı, 1610 ABD doları kişi başı milli gelir ve 72 yıldan fazla uzun ömürlülükle Dünya’da ki en hızlı büyüyen ekonomiye sahip ülke olarak biliniyor.

Bangladeş, Dünya Ekonomik Forumu’nun Kapsayıcı Büyüme Endeksi (IDI) listesinde (2018 yılında yayınlandı) gelişmekte olan ekonomiler sıralamasında 34. sırada ve Güney Asya’da ki rakipleri Hindistan, Pakistan ve Sri Lanka’nın 2018 yılı sıralamalarının önündedir.

1 ile 7 arası kademede (1 en kötü ve 7 en iyi) Bangladeş Kapsayıcı Büyüme Endeksinde (IDI) 3.98 puan, Hindistan 3.09 puan, Pakistan 3.55 ve Sri Lanka 3.79 puan almıştır.

Aslında, mevcut olan hükümetin kucaklayıcı, katılımcı, insan merkezli ve liberal geliştirme programları ile Bangladeş, insanlarının yaratıcılığını takdire şayan bir şekilde ortaya çıkararak, milyonlarca kişiyi yoksulluktan çıkarmayı, daha iyi sağlık ve beslenmeye erişimi, eğitimde cinsiyet eşitliği getirmeyi, sosyal güvenlik ağını genişletmeyi, orta gelir sınıfını büyütmeyi, büyük ölçüde dış bağımlılığı azaltmayı, iç ve dış kaynaklarından yatırımın arttırılmasını sağlamıştır.

Başbakan Sheikh Hasina’nın vizyoner liderliğinde uluslararası sıralamada hak ettiği konumu alması için bugün yeni ve kendinden emin bir Bangladeş görmektesiniz. Bangladeş, artık en hızlı gelişen ülkelerden biri olarak kabul ediliyor ve bu büyümeyi 2050 yılına kadar devam ettirmeyi hedefliyor.

Bangladeş Türkiye İkili İlişkileri

Bangladeş Türkiye arasında diplomatik ilişkiler 1976 yılında o zamanki Bangladeş Cumhurbaşkanının yapmış olduğu resmi bir ziyaretle başlamıştır.

Ulusun babası Bangabandhu Sheikh Mujibur Rahman 1971 yılında yıkıcı bir bağımsızlık savaşı ile Bengal milletinin devlet olmasında öncülük yaparken büyük ölçüde Atatürk’ten esinlenmiştir.

Bangladeş ve Türkiye arasında ki dostluk kültürel ve tarihi bağlarla derinlere kök salmıştır. Zaman içinde bu çok yönlü ilişki iki ülkenin insanlarına fayda sağlayacak şekilde büyümüş ve gelişmiştir. Son zamanlar hem ikili hem de çok taraflı ilişkilerde Bangladeş ve Türkiye arasında değişik konularda karşılıklı fayda sağlayan siyasi mutabakat ve meşguliyetlerde artış gözlenmektedir. Bangladeş’in olağanüstü ekonomik büyümesi ve kazanımları iki ülkenin sonuca yönelik şekilde işbirliği yapması için yeni fırsat koridorları açmıştır.

2017 yılında Bangladeş Cumhurbaşkanı Sayın Md. Abdul Hamid ve Türkiye Başbakanı Sayın Binali Yıldırım’ın ziyaretleri hiç şüphe yok ki iki ülkenin liderlerinin daha sıkı çalışmak ve bu siyasi anlayışı karşılıklı fayda sağlayacak icraatlara dönüştürmek için en üst seviyede politik kararlılık olduğunun göstergesidir. Bu ziyaretler sırasında ilişkileri daha da derinleştirmek ve geliştirmek için ticaret, yatırım, gümrük, tarım, kültür, vize sistemi vb. gibi konularda pek çok belgeler imzalanmıştır.

Türkiye’nin -yakın bir müttefik olarak Bangladeş- son on yılda Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın dinamik liderliğinde AK Parti Hükümetinin elde ettiği demokratik, sosyo-ekonomik başarılardan gurur duymaktadır.

İkili Ticaret

Türkiye’ye ihracat: $ 881,04 milyon (2016) (Türkiye İstatistik Kurumu)

Temel ihracat maddeleri: Dokunmuş giyecekler, örme giyecekler, ev tekstili, tarımsal ürünler, dondurulmuş gıda, deri ve deri ürünleri, ayakkabı, ham jüt, jüt ürünleri

Türkiye’den ithalat: $263,96 milyon (2016) (Türkiye İstatistik Kurumu)

Temel ithalat maddeleri: Hayvansal ürünler, sebzeler, hayvansal ve sebze yağları, hazır gıda, mineral ürünler, kimyasal ve benzer sanayi ürünleri, plastik ve kauçuktan malzemeler, ham deri ve postlar, deri, tekstil ve tekstil ürünleri, makine ve mekanik cihazlar, silah ve mühimmat

Rohinga Müslümanları Konusu

Bangladeş Dış Politikası Ulusun Atası tarafından benimsenen “Herkesle dostluk, hiç kimseye kötülük” ilkesine uygun olarak yerine getirilmektedir. Geçen yıl bunun tipik bir örneği olarak zorla yerlerinden edilmiş milyonlarca Myanmar yurttaşlarına (Rohingalar) insani yardım gerekçesiyle barınak sağlamıştır.

Bununla birlikte bu kadar çok sayıda evsiz insanın yükünü kaldırmak Bangladeş için çok zor. Bangladeş sorunun barışçıl olarak çözülmesine inanmaktadır. Bangladeş Birleşmiş Milletleri, Myanmar’da dâhil uluslararası toplumu sorunun kalıcı olarak çözülmesi için acil etkin önlemler alınması konusunda zorlamaktadır.

Bangladeş Arakan Eyaleti’nde ki karışıklık ve istikrarsızlıktan kaynaklanan ve Müslümanların Bangladeş’e kaçmasıyla sonuçlanan yükü tekrar tekrar karşılamıştır. 2016 yılı Ekim ayındaki olaylardan sonra 600,000 ümitsiz ve çaresiz Myanmar vatandaşı Bangladeş’te barınmasıyla sonuçlanmıştır. Geçmişte 1978 ve 1991-1992 yıllarında gerçekleşen benzer askeri olaylar Myanmar yerlilerinin Bangladeş’e geçmesiyle sonuçlanmıştır. Buna ilaveten uzun zamandır belgeleri olmayan 250,000 Myanmar vatandaşı Bangladeş’te yaşamaktadır.

Sorunun temel sebebi Müslüman azınlıklarının politik, kamusal, insani ve ekonomik hakları da dâhil olmak üzere “vatandaşlık” ve temel haklarının inkâr edilmesidir. Onlarca yıldır devlet politikası olarak bütün bir toplumu yoksun bırakma, ayrımcılığa tabi tutmak, mallarını kamulaştırma ve haklarından mahrum etmek Arakan’da ki mevcut durumun sebebidir.

Bangladeş Kofi Anan liderliğinde oluşturulan “Danışma Komisyonu” nu memnuniyetle karşılamıştır. Kofi Anan Komisyon raporu durumun kötüleşmesini ve Rohingaların ötekileştirilmesini durdurma yönünde yerel önlemler alınmasına zemin oluşturmuştur. Bangladeş demokratik olarak seçilmiş Myanmar hükümetinin sorunun temel sebeplerine (Rohingaların vatansız oluşu) hitap eden politik isteği beyan etmelidir.

Zorla yerlerinden edilmiş Myanmar uyrukluların (Rohingaların) ülkeye geri dönüşü

Bangladeş her zaman önce Arakan’da ki durumun iyileştirilmesi sonra da geçmişte ve bugünkü vakaları da kapsayan Bangladeş’te yaşayan Myanmar yurttaşlarını kapsamlı şekilde geri dönmesi gerektiğini vurgulamıştır. Myanmar insanların kalıcı ve onurlu bir şekilde dönüşünü sağlamak için gerekli asayiş ve güvenlik ortamını yaratacak adımları atmalıdır böylelikle geri dönen insanlar evlerini ve ülkelerini tekrar terk etmeyi düşünme ihtiyacı duymamalıdır.

Myanmar yetkilileri ile Myanmar vatandaşlarının geri dönüşü için bir düzenleme imzalanmıştır. Bir dizi görüşme sonrası üzerinde mutabık kalınan düzenleme gereğince bir Ortak Çalışma Komitesi oluşturulmuş ve Rohingaların eve dönüşüyle ilgili yöntem (Modus Operandi) üzerinde anlaşma sağlanmıştır. Buna uygun olarak işlemin başlangıçta haftada 1500 geri dönüş olarak yakın zamanda başlaması beklenmektedir. Hızlanmanın zamanla artması ve ili yılda sekiz yüz bin geri dönüşün tamamlanması beklenmektedir. Ancak bu her zaman Myanmar’ın iyi niyetine bağlıdır. Ve hal böyle olunca da uluslararası toplumun aktif rolü Myanmar üzerindeki baskının devam etmesi için son derece önemli olacaktır, böylece Myanmar anlaşmaya uygun şekilde vatandaşlarını geri alacaktır. Bunun yanı sıra Cenevre’de ki Birleşmiş Milletler 3. Komitesi ve İnsan Hakları Konseyi, Türkiye’nin de aralarında olduğu ezici bir çoğunluk tarafından desteklenen, zulmün acilen durdurulması ve vatandaşların ülkelerine geri dönmesi için kararlar almıştır.

Bangladeş, Türkiye’nin İslam İşbirliği Teşkilatında Müslüman ümmetin çıkarlarını arttırmak için verdiği destek ve oynadığı etkin rolü ve Rohinga krizinde Bangladeş’e verdiği desteği takdir etmektedir. Ve Türkiye Cumhurbaşkanına, Eşi Sayın Emine Erdoğan’ın ziyareti ve ücra yerlerdeki Rohinga kamplarına gitmek için zahmetlere katlandığı ve kriz sırasında Türkiye’nin Bangladeş’in yanında olacağının teminatını verdiği için teşekkürler.