CEBELİTARIK MESELESİ




Mustafa AY- DG - Stratejik önemi haiz olan Cebelitarık, iki ülke –Birleşik Krallık ve İspanya- arasında büyük gerilime neden oluyor. Özellikle1869 yılında Süveyş kanalının açılması sonrası, Cebelitarık Boğazı’nın ehemmiyeti artmış ve boğaz trafiğini kontrol etmek isteyen İspanya’nın ağzını sulandırmıştı. Bu sebepten ötürü, Birleşik Krallık Eksklavı ‘Cebelitarık üzerinde egemenlik hakkı’ tartışmaları hala geçerliliğini koruyan ve İspanya ile Birleşik Krallık arasında ihtilafa neden olan bir gerçek. Brexit kararı iki ülke arasında uzun yıllardır devam eden bu uyuşmazlığa bugünlerde yeni bir boyut kattı.

Birleşik Krallık, Brexit kararı sonrası Avrupa Birliği’nden çekilmeye hazırlanırken Cebelitarık vatandaşları Brexit kararına karşın %96’lık ezici çoğunlukla Avrupa Birliğinde kalmayı istiyor. Avrupa Birliği’ne karşı ayrılıkçı intiba bırakan Birleşik Krallık, Cebelitarık ile ortak karara varamaması sonrası, İspanya’nın hâlihazırda sürdürdüğü ‘Cebelitarık üzerinde egemenlik hakkı’ politikasını pekiştirmesine neden oldu. Her ne kadar Cebelitarık ve Birleşik Krallık Avrupa Birliği’nden çekilme konusunda farklı görüşlere sahip olsa da, bu iki ülke birbirlerinden ayrılma gibi niyetlerinin olmadığını uluslararası politik arenada (AB’de) ifade etmeyi eksik etmiyorlar. Ama Birleşik Krallık Parlamentosunda bu kararın iç yüzü farklı bir boyuta taşınmış durumda. Ana muhalefet partisi -İşçi Partisi- milletvekili Clare Moody “Brexit kararı İspanya’nın Cebelitarık üzerinde üstünlük elde etmesine neden olabilir.” sözleriyle Parlamentoda farklı seslerin yankılanmasında öncü oldu ve partiler arası çatışmaları tetikledi.  Çünkü BK’nin AB üyeliğini tam anlamıyla sonlandırması sonrası Cebelitarık’a ulaşım sekteye uğrayabilir. Bu durumda30 binlik Cebelitarık’ın AB üyeliği yoluyla elde ettiği özgürlük, “AB üzerinde özgür dolaşım hakkı”, İspanya tarafından izole edilerek sınırlandırılabilir. İspanya’nın bu olası izolasyon politikası, Cebelitarık vatandaşlarının İngiltere’ye karşı bir cephe almasına neden olabilir. İngiltere Parlamentosu Clare Moody’nin çağrısı sonrası, Cebelitarık’a karşı sürdürülen bu duyarsız tavrın İngiltere’ye 44km2’den daha fazlasına mâl olacağını hissettirdi.

Cebelitarık meselesi sadece iki ülke –İngiltere ve İspanya- arasında yaşanan bir mesele değil gibi görünüyor. AB, üyeliğine son vermek isteyen İngiltere’ye karşı dolaylı bir savaş açmış gibi görünüyor. Yani AB, İngiltere’ye İspanya’nın veto hakkı yoluyla ticari yaptırımlarda bulunmak istiyor ki İngiltere’nin ayrılması durumunda ortaya çıkması yüksekle muhtemel ayrılık yankılarına son verebilsin. Eğer AB’nin bu teşebbüsü başarısızlıkla sonuçlanırsa AB istikrasız bir Avrupa’ya hapsedilebilir. AB’nin tüm bu girişimleri İngiltere’nin aldığı Brexit kararını destekler biçimde bir izlenim veriyor. Öyle ki eski Muhafazakâr parti lideri, Michael Howard,İngiltere Başbakanı Theresa May’in verdiği ültimatomu tekrarlayarak İspanya ile sürdürülen çekişmeye son noktayı koydu:“Cebelitarık üzerindeki egemenlik haklarımızın çiğnenmesi durumunda, İspanya’yı Falkland gibi bir savaş bekliyor olacak!”Hâlihazırda devam eden bu diplomatik mesele, Theresa May’in ültimatomu ile AB’de yeni bir bölgesel savaşın habercisi olabilir.