KANADA HÜKÜMETİ BOEİNG KRİZİYLE KARŞI KARŞIYA




Mustafa AY – 16.09.2017 Kanada hükümeti, Amerikan Boeing ve Kanadalı Bombardier arasındaki çekişme sebebiyle, 5 milyar Dolarlık F-18 satışını geçtiğimiz günlerde dondurmuştu. Çünkü Boeing, Bombardier şirketinin yeni C-serisi sivil uçaklarını Amerika’ya pazarlama girişiminden ötürü Bombardier şirketine ticarî savaş açmıştı. Bombardier C-serisi sivil uçakların Boeing’in 787 Dreamliner uçaklarıyla karşılaştırıldığında hem ucuz hem de modern olması, Bombardier’nin Amerika marketinde büyük bir rehavete uğramasına neden oldu. Amerika marketini kaybedeceğini düşünen Boeing’in duruma el koymakta kararlı olduğu Bombardier’e ticarî savaş açmasıyla resmen anlaşılmış oldu.

Boeing, şirketin uzun vadede zarar göreceği düşüncesiyle Bombardier şirketine karşı tavır koydu. Lakin bu durum sadece iki şirket arasında kalmıyor. Duruma el atan üçüncü-şahıs ise Kanada hükümeti. Ottowa, Boeing ile 5 milyar Dolarlık F-18 satışını dondurmuştu. Bunun arkasında yatan sebep ise Bombardier C-serisi satışlarının, şirketin ABD pazarında yükselen bir dev olmasına neden olması yatıyor. Bu durumda şirket, Kanada’da hem daha fazla istihdam hem de merkezi hükümete daha fazla vergi sağlamış oluyor. Bu sebeple Kanada hükümeti F-18 satışlarını dondurarak Bombardier’a arka çıkmış ve Boeing’e de gözdağı vermiş görünüyor. Ama Boeing, Kanada hükümetinin bu hamlesini görmezden gelmiş ve ileriye dönük planlamalar yapmakta kararlı olduğunu göstermiş görünüyor. Çünkü hâlihazırdaki Bombardier C-serisi uçakların ABD’li Boeing 787 Dreamliner’ın Amerika pazarındaki tahtını elinden almak üzere. Kanadalı şirket, ABD pazarındaki sürekliliği sağlamak için buradan elde ettiği ve edeceği gelirler ile şirketin büyük bir oranda büyümesi için yatırımlar yapacağı, Boeing tarafından düşünülen bir şey. Bu husus ise Boeing’nin uzun vadede zarar edeceği anlamına geliyor.

Boeing, ABD Kongresi ve Senatosu’ndaki lobilerini harekete geçirebilir. Bilindiği üzere Trump yönetimi, “öncelik Amerika’nındır!” diyerek NAFTA ülkelerine – Meksika ve Kanada-  karşı tavır almıştı. Boeing’in bu durumdan yararlanması çok olası. Yakında ABD Kongresi’nden bir dış ticaret yasası geçebilir. Çünkü Kanada hükümeti yetkilileri Boeing şirketini krizi sonlandırmak için geçtiğimiz günlerde toplantıya çağırmıştı. Ama Boeing şirketi yetkilileri anlaşmaya sıcak bakmamıştı. Boeing, Kanada hükümetinin hem yaptırımlarına hem de yapıcı yaklaşımlarına tuhaf bir tavır sergilemesi, bir dış ticaret yasası için lobicilik faaliyetlerine başladığı izlenimini bırakıyor.