PUTİN’E MUHALEFET OLMANIN BEDELİ




Mustafa AY – DG – 04.07.2017 – Vladimir Putin yönetimi altında, çok partili rejimin gereklilikleri konusunda fikir ayrılıklarının yaşandığı şu son 17 yılda, pek çok muhalefet lideri ya hapse atıldı ya da öldürüldü. Bunlardan ilki, Rusya’nın liberal ekonomisi olması gerektiğine vurgu yapan Mihail Khodorkovsky idi. Khodorkovsky ülkenin doğal gaz şirketlerini Yukos şirketi çatısı altında bir araya toplayarak Rusya’da oligarklaşan enerji piyasasına yön vermişti. Khodorkovsky’nin,  maddi gücü sayesinde politikaya yön vermeyi hedefleyen ilk iş adamlarından birisi olduğu da bir gerçek. Putin ‘in KGB’de, Sovyet rejiminin getirdiği gelenekçilik anlayışını içselleştirmiş olması sebebiyle, Khodorkovsky’ye ile bakış açılarının aykırı olduğu izlenimini verdiği çok açık. Öyle ki, Khodrkovsky’nin 2003’te tutuklanması sonrası Rusya’nın,  tam anlamıyla Putin’in dikta rejimi gölgesi altında varlığını sürdürdüğü görülüyor.

Halkın Özgürlüğü Partisi lideri Boris Nemtzov’un 2011-12 Rusya seçimlerinde tüm politik tarafları (Aleksei Navalny, Garry Kasparov, Mikhail Kasyanov) bir araya getirerek koalisyon ortaklığına öncülük etmişti. Koalisyonun kurulma amacı ise gittikçe artan yürütme ihlalleriydi. Güçler ayrılığı ilkesinin, bürokratik çehrelerin Putin’e olan bağlılıkları sebebiyle görmezden gelindiği bir gerçekti. Koalisyon’un seçimleri kaybetmesi sonrasında, Rus bürokrasisinin desteğini arkasında bulan Putin, yapılan gösterilere karşı başarılı bir tavır sergiledi. 2016 yasama seçimleri öncesinde büyük bir kampanya yürüten Nemtsov Moskova’da şaibeli bir suikaste uğrayarak soru işaretlerini de arkada bıraktı.

Aleksei Navalny hâlihazırda Rusya’da son kalan muhalif olarak değerlendiriliyor. 2011-12 seçimlerinde Putin’e karşı Liberal Yabloko partisini temsil eden Navalny, seçimleri kaybetmesi sonrası birçok sokak gösterisinde ön plana çıkmıştı. Özellikle 2015’deki gösterilerde ön saflarda yer alan Navalny, 2015’te Medmedev’e bağlılığı ile bilinen Genelkurmay Askeri Başsavcısını– Yuri Chaika – yolsuzluk ile suçlayarak Rus yönetimini rahatsız etmişti. Bununla birlikte, Mart 2017’de Navalny’nin başlattığı yolsuzlukla mücadele kampanyası yönetimin canını çok sıkmıştı. Navalny, Medmedev’in mal varlığını ve iş hayatını içeren videoları internette paylaşarak Rusya’da ön plana çıkmaya devam etti. Videonun birçok Rus vatandaşı tarafından izlenilmesi sonucunda Moskova sokakları Rus yönetimine karşı gösterilere tanıklık etti. Gösterilerin polis şiddetiyle susturulması sonrasında Navalny ve birçok protestocu Haziran 2017’de tutuklandı. Bugün halen AİHM tarafından sorgulanan tutuklama ve dava süreci Rusya’yı dış ilişkiler konusunda zor duruma sokuyor.