AFGANİSTAN’DA EŞREF GANİ-MUHAMMED NUR GERGİNLİĞİ

24/01/2018


Doç. Dr. Dilek YİĞİT

18 Aralık 2017 tarihi Afganistan’da, ülkenin hiç sorunu yokmuş gibi, yeni bir siyasi sorunun başladığı tarih oldu; Afganistan Devlet Başkanı Eşref Gani, Balkh eyaleti yöneticisi Muhammed Nur’un istifasını kabul ettiğini ve yerine Daud’u atadığını açıkladı.

Nur ise istifa etmediğini, Gani tarafından görevden alındığını, bu durumun kabul edilemez olduğunu bildirdi. Nur sıradan bir siyasetçi değil; Afganistan’da Tacik asıllıları temsil eden Jamiat-e Islami partisinin öncü isimlerinden, hatta “Kuzeyin Kralı”  olarak adlandırılıyor. Üstelik Nur icraatları ile Balkh eyaletindeki istikrarın kaynağı olarak görülüyor. Hal böyle olunca Nur’u görevden alan Gani Jamiat-e Islami partisi ve Nur destekçilerinin hedefi oldu. Jamiat-e Islami partisi,  Nur’un görevden alınışını "tek taraflı, aceleci, sorumsuz,  ulusal birlik hükümetinin ilkeleri ile çelişkili olduğunu” açıkladı. Gani’nin görevden alma kararından dönmesi gerektiğini belirten Parti yönetimi, ayrıca, Gani’nin siyasi iktidarı tekelleştirmekte olduğu savını ileri sürdü.
Gani’nin Nur’u görevden almasını etnik gerekçelere bağlayan uzmanlar var; Gani’nin Peştun, Nur’un Tacik olduğunun altını çizen uzmanlar, bu iki isim arasındaki mevcut gerginliği, Afganistan’ın iki büyük etnik grubu olan Peştunlar ve Tacikler arasındaki gerginliğin uzantısı olarak okuyor.

Ayrıca Nur’un görevden alınması, Afganistan’da gelecek yıl yapılacak devlet başkanlığı seçimleri kapsamında da değerlendirilmeli; Gani henüz adaylığını açıklamamış olsa da, Nur aday olacağını ima ediyor. Dolayısıyla Gani’nin Nur’u görevden alması devlet başkanlığı seçimleri öncesi Nur’a karşı bir hamle olarak nitelendirilebilir.

Herhangi bir ülkede herhangi iki siyasi arasındaki gerginlik “nasıl olsa bir şekilde çözülür” diye önemsenmeyebilir ama bu ülke Afganistan olunca meseleyi ciddiye almak gerekir. Gani-Nur gerginliğinin ülkedeki Peştunlar ve Tacikler arasındaki gerginliği tırmandırma riski var. Üstelik Afgan yönetimi terör örgütleri ile mücadelede yetersiz ve bu tür siyasi krizler yönetimi zayıflatıcı ve halkın yönetime karşı zaten az olan güven duygusunu yıpratıcı nitelikte. Belki de en önemlisi terör örgütlerinin birbirlerine karşı savaştığı Afganistan’da her krizin bu örgütleri daha da besleyecek olması. Uzmanlar Balkh’da olası bir iç karışıklığının Taliban ve IŞİD’in burada güç kazanmasına sebep olacağının altını çiziyor. ABD yönetimi de bu riskin farkında olarak Afganistan’ı sorunun barışçı yollarla çözülmesi adına uyardı.

Ancak Nur “düşmanlık ve öfke duvarlarını parçalamak için ülke çapında bir isyan başlatacağını” [i] söyleyince bu sorunun barışçı yollarla çözülmesinin hiç de kolay olmayacağı görünüyor.

[i] http://www.aopnews.com/us-afghanistan-relations/us-warns-afghans-against-violence-to-end-rift-over-ousted-governor/, 18 Ocak 2018

 

porno izlegaziantep escort bayanbrazzers