ÇİN-VİETNAM İLİŞKİLERİ VE GÜNEY ÇİN DENİZİ SORUNU

16/10/2016


Her Koşulda Diplomasi

Asya-Pasifik bölgesini ilgilendiren tartışmalı konulardan biri Güney Çin Denizi’nde bulunan adalar üzerindeki egemenlik sorunu. Bölgedeki adaların aidiyet ihtilafını doğrudan ilgilendiren ülkeler Çin, Vietnam, Kamboçya, Filipinler, Tayvan, Singapur, Malezya, Endonezya ve Bruney. Sorun temelinde, bir yönden bireysel iddialarile münhasır ekonomik bölgelerin çakışmasından kaynaklanıyor.İddiasını kabul ettirebilen taraf bölgedekipetrol ve gaz yataklarını kontrol edebilecek.Uluslararası hukuk tek başını sorunu çözmeye yeterli değil, zira Devlet egemenliği ve tarihsel savlar ortaya sunularak yaihmal edilir ya dakurala istisnakanıtlanmaya çalışılır. Tartışmayı bütün yönleriyle açıklamak iseçok fazla detay ve karışıklığın giderilmesini gerektirdiğinden kısa bir makalede mümkün değildir.Fakatbu denklemdeki unsurları belirtmek ve ihtilafın taraflarınınçıkarlarını daha iyi anlayabilmek amacıylaiki ülke mercek altına alınacaktır: Çin ve Vietnam. Tartışmanın bir boyutunu anlatmak amacıyla kapsam özellikle daraltılacak; ihtilaftaki daha az kuvvetli olan tarafların Çin’in saldırgan genişlemesi olarak gördükleri eylemlere nasıl tepki verdiklerini daha iyi anlayabilmek amacıyla analizin odağı Vietnam’ın bakış açısına geçecek.

Çin-Vietnam ilişkilerinin en iyi halinde dahi güvensizlik unsuru eksik değil, hatta Soğuk Savaş sırasında komünist bloğun iki üyesi oldukları sırada dahi. İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle iki güçlü bloktan birine katılma (bandwagoning) ile damgalanan ve güç politikalarını temel alan, özellikle de vekâlet savaşı yapılabilen bölgelerde – ki Güney-Doğu Asya da buna dâhildir – diplomatik araç olarak sert güce ağır bir bağlılığın olduğu, bir uluslararası düzendönemi başlamıştır.Çin Cumhuriyeti’nin kamuoyuna duyurduğu Güney Çin Denizi’nin“dokuz çizgili” haritasında Paracelve Spratly adaları Çin’in bir parçası olarak gösterilmiş ve Çin Halk Cumhuriyeti tarafından da anakarada gücü elde ettikleri 1949’dan bugüne kadar kullanılmaktadır. Vietnam birçok sebepten ötürü o dönemde bu iddiaya karşı çıkamamıştır, fakat özellikle o sırada Kuzey Vietnam (VietMinh) ve Güney Vietnam (Vietnam Devleti) ile Fransa arasında devam etmekte olan Birinci Hindiçin Savaşı (1946-1954)’ndan dolayı. VietMinh zaferini Vietnam Savaşı (İkinci Hindiçin Savaşı olarak da bilinen) takip etmiştir. Savaş yaklaşık yirmi yıl boyunca devam etti (1955-1975).

Umut Civaner

Makalenin devamını Eylül sayımızda bulabilirsiniz

porno izlegaziantep escort bayanbrazzers