MISIR MİTOLOJİSİ





Mitoloji her zaman toplumların ilgisini çekmiştir. Hikâye gibi okumak da, eskiden insanların neye inandıklarını öğrenmek de pek çok insan için son derece ilginçtir. Üçbin yıldan uzun süredir devam eden, Mısır’daki insanların inançları ve din uygulamalarının tümüne de Mısır mitolojisi adı verilir. Farklı inanışlar ve evrene dair farklı açıklamalarla süslenmiş bir inanç sistemi olan Mısır mitolojisi evrenin başlangıcını kara sularla açıklar. Çok tanrılı bir sistemleri olan Mısırlılara göre ilk tanrılar Nil’in taşan sularından yükselerek ortaya çıkmıştır. İlk tanrıdan da hava ve nem oluşmuştur. Yani aslında suyu ortaya çıkaran bileşenlerdir. Onların da çocukları yer ve göktür. Karanlıkta dolaşırken kaybolmaları insanların oluşumuna vesile olmuştur. İlk tanrının çocukları kaybolduktan sonra onlara kavuşması sonucunda döktüğü gözyaşları insanları oluşturmuştur.
Mısır kültürüyle ilgili en ilgi çekici detaylardan biri olan mumyalama kültürü de ahiret inancıyla ilgili bir kavramdır ve mitolojiyle de yakından ilişkilidir. Ölü bedeninin ve ruhunun, ölümden sonra huzurlu bir hayata sahip olması için vücudun da korunması gerektiğine inanmışlardır. Mumyalanmış olan kişi bu dünyadaki kişiliğini ve kimliğini bu sayede öldükten sonra da koruyabilmektedir. Ölünün ruhu mumyalanma aşamalarından geçtikten sonra mumyalama tanrısı Anubis Duat’taki bir mahkeme salonuna götürülür ve orada tek bir tüye karşı tartılır. Bu tüy hakikat ve adaleti temsil eder. Olumlu çıkan sonuç kişinin Aura’ya gitmesini sağlar. Sonuç olumsuzsa kişinin kalbini bir iblis yer ve ruh Duat’ta kalmaya mahkûm olur.
Mısır çoğunlukla çok tanrıcı bir eğilim göstermiş, ancak kısa bir dönem için tek tanrı inancı da hakim olmuştur. Güneş tanrısı Aten diğer tanrılara tapınılmasını yasaklamış, ancak bu din devrimi Aten’in ölümüyle son bulmuştur. Zaten halk da, soylular da bu sistemi benimseyememiştir. Sonrasında da Tutankhamun zamanı gelmiş ve eski din yine halk arasında resmileşmiştir. Buna rağmen Tutankhamun ileride hazırlanacak olan firavunlar listesinde tanrı-kral olarak anılmayacaktır.
Daha pek çok ilginç hikâye ve olguya sahne olan Mısır mitolojisinin yer yer (özellikle de ahret inancı kısımlarında) İslamiyet’le de, diğer semavi ve Uzak Doğu dinleriyle de benzerlikler taşıdığı ortadadır. Buna rağmen Roma ve Yunan mitolojilerinden alabildiğine farklıdır. Bu nedenle de pek çok Batılı tarihçi ve arkeoloğun ilgisini çekmektedir. Günümüzde Mısır’da kabul görmüş olan İslam’a dek ana inanç sistemi olan mitoloji, Mısır’ın günümüzdeki kültürünü de halâ etkilemektedir.
Petek Şah